_{Het onder de Bartenbrug en Graafsewijk gelegen ravelijn}

                                                                                                                       _{Muurwerk van het ravelijn}
Ravelijn
Een Ravelijn is een driehoekig buitenwerk dat midden voor een vestingfront ligt. Het diende ter dekking van een toegangspoort en naastliggende bastions tegen vijandelijk vuur.

Vondst ravelijn
In het kader van het technische vooronderzoek voor de nieuwe Bartenbrug is in september 2009 archeologische onderzoek verricht. Daarbij zijn bijzonder gaaf gebleven restanten aangetroffen van een ravelijn wat in zijn hoofdvorm dateert uit de zeventiende eeuw.

Het ravelijn is opgenomen in het uitgebreide stelsel van buitenwerken die volgens de plannen van Menno van Coehoorn in de achtiende eeuw zijn gebouwd en waarvan in de huidige tijd nog maar weinig zichtbaar is. Voor uitgebreide informatie over de archeologische opgravingen klikt u hier.

Toekenning subsidie door Provincie Noord Brabant
In het kader van de subsidieregeling Cultureel Erfgoed werd door de Provincie Noord Brabant in april 2010 een subsidie van € 100.000 toegekend voor de restauratie van het ravelijn. De regeling Cultureel Erfgoed heeft als doel het in stand houden en/of herkenbaar maken van ruimtelijk erfgoed. 

Restauratie ravelijn
Het uitgangspunt voor de restauratie is om het ravelijn zichtbaar te maken en als militair erfgoed een plaats te geven in de parkstrook tussen de nieuw te bouwen Bartenbrug en de reeds gerestaureerde halve maan. De flankmuur met de bordestrap worden gerestaureerd en tot hun oorspronkelijke vorm en maat teruggebracht. De muur zal daarna worden beschermd totdat deze weer zichtbaar gemaakt kan worden na realisatie van de Bartenbrug.

Werkzaamheden
De volgende werkzaamheden worden uitgevoerd:

• De kwaliteit van de houten fundering wordt, op het moment van blootleggen, beoordeeld op kwaliteit. Wanneer de kwaliteit van deze houten fundering in orde is zal deze worden ingepakt in een pakket van zogenaamde vette klei. Hiermee wordt voorkomen dat de houten fundering droog komt te staan en is de fundering op een natuurlijke wijze geconserveerd. Is de fundering in slechte staat dan zal de muur ter plaatse extra ondersteuning krijgen door middel van een houten juk dat ook weer door middel van klei zal worden geconserveerd.
• Om te voorkomen dat de muur door het achterliggende grondpakket alsnog wordt weggedrukt zal de druk van het grondpakket worden opgevangen door een grondwapening die in de grond wordt aangebracht. Hierdoor wordt het metselwerk ontlast. Een dergelijke constructie is ook bij de restauratie van de halve maan toegepast.
• Metselwerk dat erg beschadigd is zal van de muur verwijderd worden. Wanneer dit tussen metselwerk van goede kwaliteit moet gebeuren zal nieuw metselwerk worden ‘ingeboet’.
• De bestaande muur zal opnieuw worden gevoegd. Hiervoor worden eerst de oude voegen uitgeslepen en zullen de voegen met nieuwe kalkmortel worden dichtgezet.
• Ontbrekende muurdelen zullen opnieuw worden opgemetseld. Dit nieuwe gedeelte zal een duidelijke onderscheiding van het oude metselwerkgedeelte krijgen door middel van een tijdslijn en een afwijkend metselverband. Bij het ravelijn zullen dezelfde principes gehanteerd worden zoals die destijds bij de Halve maan zijn gehanteerd.
• Na het herstel van het Ravelijn zal de muur tijdelijk weer afgedekt worden met grond. Eerst zal een beschermende laag van zand tegen de muur gelegd worden zodat deze, bij het weer vrij graven, niet beschadigd wordt.
• Na de sloop van de oude Bartenbrug zal het laatste stukje muur (waarop de muren van de Bartenbrug zijn gemetseld) worden hersteld.
• Na realisatie van de Bartenbrug wordt het grondwerk en de nieuwe openbare ruimte van het ravelijn aangelegd.

De nieuwe Bartenbrug wordt volgens de laatste planning in november 2010 aanbesteed. Het is de bedoeling om voor de sloop van de oude Bartenbrug de muur van het ravelijn gerestaureerd te hebben. Na de sloop zal het laatste stukje muur (waarop de muren van de Bartenbrug zijn gemetseld) worden hersteld. Na realisatie van de Bartenbrug wordt het grondwerk en de nieuwe openbare ruimte van het ravelijn aangelegd.
 
Planning restauratie ravelijn
Naar verwachting kan tussen september en december 2010 gestart worden met de uitvoering van de restauratie. We verwachten dat de restauratie in december 2010 is afgerond. 
 

Voor het laatst bijgewerkt op 21 april 2010