Bastionder
 |
 |
- Bastionder en Archeologie
- Uitgangspunten bij bouw Bastionder
- Schreudersprijs
- Historie Bastion Oranje
- Nieuwsberichten Bastionder
Openingstijden Bastionder 2010
Het Bastionder is voor publiek vrij toegankelijk op vrijdagen tussen 11.00 en 16.00 uur.
Bovendien is het Bastionder geopend op alle koopzondagen tussen 13.00 en 16.00 uur.
U vindt het Bastionder op adres: Bastion Oranje 1, 5211 JE 's-Hertogenbosch
|
|
 |
Uitgangspunten
Basis voor de plannen rond het Bastionder is het handhaven cq verbeteren van de bestaande kwaliteiten. Door de parkachtige, ruimtelijke uitstraling van Bastion Oranje is minimale inrichting met "bouwwerken" slechts toelaatbaar. Het uitzicht op het voormalig schootsveld "Het Bossche Broek" dient behouden te blijven. Door het zichtbaar maken van het gevonden rondeel wordt de ontwikkelingsgeschiedenis van de vesting duidelijk afleesbaar en beleefbaar gemaakt. Momenteel staat op Bastion Oranje het "tijdelijk Bastionder". Hier is het kanon "Stuer Ghewalt" gehuisvest. Wanneer het Bastionder gereed is zal dit immense aanvalskanon hier geplaatst worden.
Schreudersprijs
In 2003 werd het Bastionder genomineerd voor de Schreudersprijs. Dit is een tweejaarlijkse prijsvraag, in het het leven geroepen om bijzondere prestaties op het gebied van het ondergronds bouwen te stimuleren.
Historie Bastion Oranje
Bastion Oranje, het laatste bastion dat aan de vesting werd toegevoegd, is in 1634 door de republiek gebouwd, halverwege tussen de bestaande Bastions Vught en Baselaar omdat de afstand tussen de twee genoemde bastions veel te groot was. Het bastion vormde een regelmatig, vijfhoekig verdedigingswerk met bekledingsmuren van 2 meter dikte. De daarachter liggende wal met ophogingen voor plaatsing van het geschut en de infanterieschutters, sloot op de hoofdwal aan. Bastion Oranje had een saillanthoek van 90 graden en schouderhoeken van 126 graden, terwijl de ruim 35 meter lange flanken loodrecht op de wal stonden. De facen hadden een lengte van bijna 83 meter terwijl de breedte van de keel 100 meter was.
In feite werd het bastion voor de oude hoofdwal en een rondeel gelegd. Dit rondeel is de basis voor het te bouwen Bastionder.
Tegenwoordig is het bastion gevuld met grond. In 1634 waren alleen de randen met aarde opgehoogd en was een grondmassief voor de molenwerf aangebracht. Bleau tekende een standerdmolen op het bastion. Jaren later brandde deze molen af en werd vervangen door een stellingmolen, de eerste stenen molen van 's-Hertogenbosch. In 1885 werd de grond van het bastion door de gemeente aangekocht, waarna er een parkje werd aangelegd.
Ter plaatse van het Bastion en daarbuiten (vanaf de Kruisbroedershekel tot aan de Grote Hekel) bevond zich aanvankelijk voor de stadsmuur een stuk land dat bebouwd was.
Uit historische bron was bekend dat dit voorterrein toegankelijk was via twee poortjes, de Molensteegpoort en de Boertse Poort. Deze poortjes zijn nog zichtbaar op de plattegrond van Jacob van Deventer.
Op het voorterrein was een soort wijkje ontstaan met stedelijke bebouwing waaronder het Adam van Miert-gasthuis. Deze bebouwing is gesloopt in 1542/43 toen de hertog van Gelre de stad bedreigde en alle bebouwing in de onmiddellijke nabijheid van de stad gesloopt werd (deze gebouwen konden eventueel door de vijand als aanvalspost gebruikt worden).
Het voorterrein wordt na de vrede met Gelre niet meer bebouwd. Er worden alleen nog een aantal molens op dit voorterrein geplaatst, het voorterrein wordt vanaf dat moment ook wel het molenerf genoemd. De Molensteegpoort en Boertse Poort blijven in gebruik.
Dichtgemetseld poortje in de stadsmuur, rechts de muur van het Bastion Oranje (1634)
Uit het archeologisch onderzoek zijn een aantal nieuwe gegevens bekend geworden:
Er blijken meer poorten geweest te zijn dan aanvankelijk uit historische bron bekend was. In de 14e eeuwse stadsmuur is aan de noordzijde van het bastion een zeer klein toegangspoortje gevonden dat uit de aanlegperiode (eerste helft 14e eeuw) van de muur stamt. Dit poortje zal veel minder breed zijn geweest dan de uit de historische bronnen (hierboven genoemde) bekende poorten.
Op de bijgevoegde kaart van Jacob van Deventer staat aan de voet van de stadsmuur de stadgracht aangegeven. Op basis van archeologische gegevens kan nu bepaald worden dat deze gracht niet is aangelegd na de bouw van de stadsmuur maar dat deze pas gegraven is na de sloop van de bebouwing op het voorterrein. Het nieuw aangetroffen poortje gaf dus direct toegang tot dit voorterrein. Deze gracht is als extra verdediging in 1542/43 gegraven.
De muurtoren of rondeel blijkt niet te dateren uit de periode van de aanleg van de muur maar moet later zijn aangelegd. Op basis van bovenstaande gegevens is het logisch om aan te nemen dat de toren in 1542/43 aangelegd moet zijn. Opvallend is ook dat de schietgaten die in deze toren zijn aangebracht gemaakt zijn voor het gebruik van kanonnen. Dit in tegenstelling tot de oudere muurtorens die aangelegd zijn bij de aanleg van de muur. Hier zijn de schietgaten nog van een andere vorm namelijk voor het gebruik van hand- en kruisbogen.
Gedeputeerde Paul Rüpp geeft startsein voor bouw Bastionder
Bezoek CDA-(kandidaat)statenleden aan de Vestingwerken
Op donderdag 15 februari heeft gedeputeerde Paul Rüpp tijdens een werkbezoek van CDA-(kandidaat)leden aan de stad het startsein gegeven voor de bouw van het Bastionder. Dit gebeurde met het slaan van de piketpaaltjes die de contouren van het nieuwe informatiecentrum markeren. In het Bastionder kunnen straks de bezoekers terecht voor informatie over de krijgsgeschiedenis van de stad door de eeuwen heen en over de relatie van de vestingwerken met het natuurgebied het Bossche Broek, het voormalige schootsveld. Het middelpunt van het informatiecentrum wordt gevormd door het vrijgraven van een rondeel en een gedeelte van de 14e eeuwse vestingmuur. De vestingwerken worden hiermee voor de bezoeker duidelijk afleesbaar en beleefbaar gemaakt. Ook wordt in de nieuwe ruimte het kanon “Stuer Ghewalt” gehuisvest. Dit staat momenteel in het tijdelijke onderkomen op Bastion Oranje.
Hierbij een foto-impressie van het bezoek van gedeputeerde Paul Rüpp. Hij was in ’s-Hertogenbosch samen met CDA-kandidaatleden voor de provinciale verkiezingen. Burgemeester Ton Rombouts en wethouder Rodney Weterings ontvingen de delegatie.
Terug naar projecten
Voor het laatst bijgewerkt 31 augustus 2010